علوم تجربی
راهنمای علوم
ادامه فصل14-ساختمان دستگاه دفع ادرار
 
 

 

علوم دوم راهنمايي


  ادامه فصل 14 - ساختمان دستگاه دفع ادرار



  مشاهده كنيد :
يك شش گوسفند سالم تهيه كنيد و پس از مشاهده ي آن به پرسش هاي زير پاسخ دهيد:
1 – ناي و نايژه ها چه خصوصياتي دارند؟
2 – شش ها در موقع لمس كردن ( و بعد از دميدن در ناي) چگونه حس مي شوند؟
3 – رنگ شش ها مربوط به چيست؟
4 – قسمتي از شش را برش دهيد . در محل برش چه مي بينيد؟

- لوله هايي كه سطح ناصاف دارند و جنس آنها غضروف مي باشد.
- قبل از دميدن حجم كم و بسيار نرم و شل است و رنگ آنها تيره، اما بعد از دميدن حجم زياد بوده و كمي سفت تر مي شوند و رنگ آن را روشن مي باشد.
- مربوط به سلول هاي پهن و نازكي است كه مويرگ هاي زيادي دارند و قبل از دميدن سلولها جمع شده و كبود به نظـــر مي رسند اما وقتي پر از هــوا مي شوند ديواره كيسه هاي هوا نازك شده و به رنگ روشن در مي آيند.
- حفره هاي اسفنجي شكل ديده مي شود كه نشان دهنده ي كيسه هاي هوايي بسيار زياد مي باشد.
 



  ساختمان دستگاه دفع ادرار:

دستگاه دفع ادرار شامل كليه ، ميزناي ، مثانه و مجراي دفع ادرار است. كليه ها در پشت معده و روده ها يعني چسبيده به ديواره پشتي شكم قرار گرفته اند. به هر كليه يك سرخرگ وارد مي شود اين رگ ،‌دو كليه شعبه هاي زيادي پيدا مي كند و به مويرگ هاي فراواني تبديل مي شود. هم چنين هر كليه يك سياهرگ خارج مي شود. هم چنين از هر كليه يك سياهرگ خارج مي شود. اين دو رگ،‌به بزرگ سياهرگ پائيني متصل مي شوند كه به سوي قلب مي رود.

 

از هر كليه ، يك لوله هم به نام ميزناي خارج مي شود. دو ميزناي به كيسه اي به نام مثانه مي روند تا ادرار ساخته شده در كليه ها را در آن جمع كنند. وقتي مثانه از ادرار پي مي شود احساس دفع ادرار را ايجاد مي شود.  



  نفرون :

در هر كليه ،‌در حدود يك ميليون واحد تصفيه به نام نفرون (لوله ادراري) وجود دارد. هر نفرون لوله ي بسيار باريكي است كه به چشم ديده نمي شود. و اطراف آن را مويرگ ها پوشانده اند. ديواره ي هر نفرون فقط يك لايه سلول دارد و بسيار نازك است. مواد زايد از مويرگ وارد نفرون (لوله ادراري) مي شوند. به اين ترتيب مواد زايد خوني كه از طريق سرخرگ ها وارد كليه شده است. از خون خارج مي شود. فرق خون سياهرگي و سرخرگي كليه چيست؟

 


  فكر كنيد :
در بدن به جز كليه ها، چند اندام دفعي ديگر نيز وجود دارند. نام ونوع كارهاي آنها را در جدولي مانند جدول زير بنويسيد.

نام اندام دفعي محل در بدن نوع كار
1- كليه ها

2- غده هاي عروق

3- روده بزرگ

4- غده هاي اشكي

5- شش ها

دراخل شكم

در پوست

داخل شكم

داخل چشم

داخل قفسه سينه

دفع اوره،نمك ها وتنظيم مقدار آب بدن

دفع عرق،مواد زايد و خنك كردن بدن

دفع مواد زايد،تنظيم آب بدن

دفع آب،شستشوي چشم

دفع كربن و دي اكسيد

 


  تعادل آب در بدن :

در فصل هاي قبل آموختيد كه خون بايدمواد غذايي و اكسيژن لازم را به سلول هاي بدن برساند و مواد زايد آن ها را پس بگيرد. در اين صورت تركيب خوني بايد بطور دائم و مفيد باشد و مواد محلول در پلاسما كم و زياد شوند. البته تغييرات جزيي تركيبات خون اشكالي بوجود نمي آورد ولي اين تغيير تركيب نبايد از حد معيني بيشتر باشد. مقدار ماده ي لازمي مانند آب هم نبايد زيادتر از حد شود.
اطراف بيشتر سلولهاي زنده ي بدن ما را آب فرا گرفته است. جانوراني كه در داخل آب زندگي مي كنند،‌از لحاظ جذب و دفع آن مشكلي ندارند. اما جانوران ساكن خشكي و خود ما اغلب با مشكل كم آبي بدن رو به رو مي شويم كه بايد آن را حل كنيم. كليه اندامي است كه مقدار آب بدن را تنظيم مي كند.
بدن شما در يك شبانه روز، از راه هايي آب خود را از دست مي دهد و از راه هايي ديگر آب مورد نياز خود را دريافت مي كند. تصوير زير ، ‌راه هاي جذب و دفع آب بدن را نشان مي دهد.
 



  تنظيم محيط داخلي بدن :

اگر آب بدن اضافي باشد، توسط كليه ها دفع مي شود ادرار در كليه ها ساخته مي شود. درادرار اوره و مواد معدني اضافي بدن هم وجود دارد. بعضي از مواد دفعي مانند اوره سمي هستند و اگر درخون بمانند شخص را مسموم مي كنند. اين ماده در آب حل مي شود تا رقيق شود و دفع آن به بدن آسيب نرساند. شاخه هايي از اصلي ترين سرخرگ بدن،‌يعني آئورت به كليه وارد مي شود. خون در اين اندام ها گردش منظم دارد. در اين ميان كليه ها مواد دفعي و اضافي خون را از آن مي گيرند و به صورت ادرار دفع مي كنند. حتماً توجه كرده ايد كه مقدار دفع ادرار، به مقدار آشاميدني هايي كه مصرف مي كنيد بستگي دارد. مقدار آب خون، هرگز نبايد از حد معيني كمتر يا بيشتر شود. كليه ها اين حد را تنظيم مي كنند. اگر مقدار آبي كه مي خوريد مناسب باشد. ادرار شفاف و تقريباً بي رنگ خواهد بود. در اطراف نفرن ها مواد زايد خون از آب گرفته تا نمك ها و به ويژه اوره) به داخل نفرون نفوذ مي كنند و اندك اندك از كليه برون مي روند. به اين مايع خارج شده از نفرون ها ادرار گفته مي شود. كليه اندام تنظيم كننده ي تركيب خون است.  



  تفسير كنيد :
مي دانيم كه آب لازم ترين ماده براي بدن است. اما كار مهم كليه ها دفع اين ماده است. آيا در كليه ها، «آب ماده ي غير لازم» محسوب مي شود؟ چگونه ممكن است ماده اي هم لازم و هم غير لازم باشد؟
در اين جدول تركيب خون و ادرار با هم مقايسه شده اند.
1 – از مقايسه ي اين ارقام چه نتيجه اي مي گيريد؟
2 – پزشك ها اغلب از بيمار مي خواهند كه تركيب ادرار خود را در آزمايشگاه مشخص كند، به نظر شما اين كار چه كمكي به پزشك مي كند؟

- چون آب در بدن مصرف نمي شود، اما موجب حمل و نقل مواد در بدن مي شود

مواد پلاسما(درصد) ادرار(درصد)
آب
پروتئين
گلوكز
اوره (داراي نيتروژن)
ساير مواد نيتروژن دار
سديم
ساير مواد معدني
91
9
1/0
03/0
005/0
32/0
40/0
95
0
0
2
13/0
34/0
53/2

1 – نتيجه مي گيريم كه در پلاسما بعضي از مواد زياد هستند و در ادرار وجود ندارند(پروتئين – قند) و بعضي مانند آب دريا را ادراي زيادتر هستند. و مواد نيتروژن دار بايد از بدن خارج شوند.
2- اندازه گيري مقدار بعضي از مواد در ادرار راهنماي خوبي براي تشخيص بيماري است. مثلاً وجود قند يا پروتئين در ادرار نشانه بيماري است.
 


[ ]
+

قالب اين وبلاگ با استفاده از قالب ساز آنلاين طراحي شده است
©2008 All rights reserved.

Build Your Own Template!